Oddziaływania, które dziś nazwalibyśmy psychoterapeutycznymi można odnaleźć w czasach o wiele poprzedzających ideę sformułowania dziedziny psychoterapii. W kontaktach międzyludzkich już dawno temu utarło się, iż w przypadku doznanych przez człowieka przykrych doświadczeń życiowych pewne osoby z otoczenia, lub pewne postawy u niektórych osób pomagały załagodzić problemowe sytuacje jakie nadarzały się ludziom.
W poszukiwaniach ulgi bardzo pomocne okazywały się osoby, „… które mają zdolność wczuwania się w sytuację drugiego człowieka i umiejętność uczestniczenia w jego przeżyciach oraz cechują się prawdziwie życzliwym stosunkiem do innych, wyrozumiałością, ale także konsekwencją w postępowaniu…”1. Znaczenie takich działań w dzisiejszych czasach nie straciło nic ze swej przydatności, a dzięki uformowaniu pojęcia i dziedziny psychoterapii stało się znaczącym czynnikiem w pomaganiu i leczeniu zaburzeń natury psychicznej i nie tylko. Bowiem w poczuciu, iż jest ktoś kto poświęca swoją uwagę, wysłucha nas, nie oceniając, dodatkowo robiąc to z zainteresowaniem o wiele łatwiej przychodzi nam spojrzenie na problem z innej perspektywy, znalezienie podstaw danego problemu i być może drogi wyjścia jaką powinniśmy obrać.
Dzięki takim postawom możliwe staje się poznanie przyczyn własnych trudności i możliwości skorygowania własnego zachowania lub widzenia świata by nasz równowaga emocjonalna i psychiczna wróciła do normy.
Wspomniane postawy i cechy, takie jak umiejętność współodczuwania, postawienia siebie w roli osoby cierpiącej, serdeczność i otwartość zostały z biegiem czasu świadomie rozpoznane i użyte w celu pewnych oddziaływań na drugiego człowieka. Przede wszystkim wykorzystano je do niesienia pomocy tym, którzy przeżywają wewnętrzne i zewnętrzne konflikty. Za S. Górskim warto wymienić działania tego typu, są to: „ pocieszenie, dostarczanie otuchy, podnoszenie wiary we własne siły, wyjaśnianie, przekonywanie, sugerowanie, doradzanie itp.”2
To wszystko pozwoliło na ukształtowanie się dyscypliny, której zadaniem jest pomaganie i rozwiązywanie ludzkich trudności, czyli psychoterapii. Dziedziny leczącej ludzką „psyche” za pomocą różnego rodzaju środków psychicznych, typu rozmowa, sama obecność czy milczenie.
Pierwszym zwartym i spójnym systemem psychoterapeutycznym jaki powstał na przestrzeni dziesięcioleci jest psychoanaliza. Stworzona i opracowana przez wybitnego austriackiego psychiatry Zygmunta Freuda w latach dziewięćdziesiątych XIX w. Dziedzina ta więc stosunkowo niedawno pojawiła się w kręgach zainteresowania naukowego. Jednak jej przednaukowe tradycje sięgają czasów o wiele dalszych. Ponieważ człowiek od zarania dziejów borykał się
z różnymi trapiącymi go problemami natury psychicznej. Wtedy jednak przypisywano je takim „złym mocom”, „demon”, czy „duchom”.
Tak więc psychoanaliza wybudowała podwaliny pod to co z grubsza można określić jako teorię, metody i środki, których zadaniem jest leczenie oddziaływaniami psychologicznymi i pomoc w zmianie dotychczasowego sposobu postępowania, widzenia świata i siebie tak by zmniejszyć cierpienie różnorakiej natury i przyczyn
u ludzi nim dotkniętych. Dała początek psychoterapii, która mówi nam „że potencjalnym źródłem wewnętrznych problemów ludzi staje się ich własny, osobisty system psychicznej regulacji zachowań, od którego zależy społeczne przystosowanie jednostki.”3
1 S. Górski: Psychoterapia a wychowanie, IWZZ, Warszawa 1986, s. 7
2 S. Górski: op. cit., s. 7
3 S: Górski: op. cit., s. 8